Fuzja biologii i kultury

Człowiek spostrzega świat, zapamiętuje zdarzenia, myśli innowacyjne, snuje marzenia na jawie, podejmuje decyzje i kontroluje praktyczne działa­nia; wykonuje czynności ochronne i transgresyjne. Wszystko to jest możliwe, dzięki jednemu z najbardziej złożonych i najbardziej fascynujących syste­mów poznawczych, zwanym umysłem. Badania neurobiologiczne, paleon­tologiczne, antropologiczne, psychologiczne czy filozoficzne, ciągle jeszcze niezbyt zaawansowane, których wyniki kapią tylko kropla po kropli, wyka­zują jednak, że umysł, ten swoisty mikrokosmos jednostki, rozwijał się w ciągu milionów lat w ścisłej interakcji z funkcjonującym mózgiem, układem bio­logicznym i środowiskiem socjokulturowym. Jest on hybrydą biologii i kul­tury. Twierdzenie to należy do dobrze uzasadnionych. Inteligencja, będąca składnikiem umysłu, jest ogólną, względnie stałą zdolnością, która współde­cyduje o skuteczności działań poznawczych, takich jak rozumowanie, wnio­skowanie czy płynność słowna. Po długich badaniach i sporach uczeni do­szli do wniosku, że ten „potencjał intelektualny” i powszechne różnice w ilorazie inteligencji w 50 procentach zależą od czynników genetycznych a w 50 procentach od środowiska. Arystotelesowski złoty środek należy trak­tować jako wynik przybliżony. Te prawidłowości dotyczą również innych składników umysłu. Rejestro­wanie i przypominanie informacji w pamięci zależy od właściwości mózgu, zróżnicowania sieci neuronów i plastyczności tkanki nerwowej. Ale na za­wartość pamięci w znacznym stopniu wpływa kultura. Ludzie wychowani w tradycji zachodniej, na przykład Amerykanie, znacznie więcej wiedzą o swo­im Ja i stosunku Ja do Innych, niż o stosunku Innych do własnego Ja. Te zależności są odwrotne u Japończyków, żyjących w kulturze kolektywistycz­nej, w której wiedza o tym, co Inni myślą o mnie jest ważniejsza od tego, co Ja myślę o Innych. Mimo iż umysł jedno­stki kształtowany jest przez biologię i środowisko, stanowi integralną całość.

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *